Aan de keukentafel bij de boer

Toon Loonen staat positief ten opzichte van optimaal waterbeheer binnen zijn bedrijf: “Bij de eerste ronde Optimaal Waterbeheer in de Landbouw (OWL) heb ik een bedrijfswaterplan gemaakt; er zijn toen acht stuwtjes geplaatst in ‘mijn’ sloten.” Volgens Marcel Reiniers, medewerker onderhoud bij het waterschap, is Toon Loonen een goede voorbeeldboer: “Hij weet dat water een belangrijke productiefactor is voor zijn bedrijf en dat hij er zorgvuldig mee om moet gaan.“ Voor Marcel Reiniers dus een ‘gemakkelijk’ gesprek. “Elk gesprek is anders. Direct al bij het maken van een afspraak, voel je hoe de vlag erbij hangt. Je hebt boeren zoals Toon Loonen, maar ook boeren die eerder problemen hebben gehad met het waterschap, bijvoorbeeld natschade, en dus niet over alles wat het waterschap doet positief zijn. De ene boer is de andere niet.”

Waterschappers

Na telefonisch een afspraak gemaakt te hebben, gaat de waterschapper op pad met wat praktische informatie bij de hand. Kaarten van het betreffende gebied met alle watergangen, kaarten met mogelijke stuwlocaties en andere mogelijke maatregelen voor waterconservering (dammen), folders en vooral zijn gezonde verstand. “Marcel Reiniers is duidelijk iemand van de praktijk. Hij heeft kennis van het gebied en weet waar hij over praat. Hij spreekt onze taal om zo maar eens te zeggen”, vertelt Toon Loonen. Waterschap Peel en Maasvallei heeft in de maand april zeven medewerkers ‘opgeleid’ om deze bezoeken af te leggen. Deze zeven medewerkers bezoeken de komende weken alle agrariërs waar eventueel stuwen geplaatst kunnen worden en andere maatregelen genomen kunnen worden om water langer vast te houden.

Eigenaar stuw

Bij boer Loonen is nog één locatie waar het zinvol is om een stuw te plaatsen. “Van de stuw, die bij mij geplaatst kan worden, heeft vooral een andere eigenaar voordeel. Ik heb hem gebeld en gevraagd of hij deze stuw zou willen. Hij vond het een prima plan, maar gaf aan dat de stuw wel van mij moet blijven en niet van het waterschap moet worden. We willen zelf blijven sturen en niet gestuurd worden door het waterschap”, geeft Toon Loonen aan. Dit is een vraag die vaak aan Marcel Reiniers wordt gesteld: “De boeren vinden het belangrijk dat zij zélf de hand erop mogen houden én dat deze vrijheid ook in de toekomst blijft.”  De stuwen die Waterschap Peel en Maasvallei wil plaatsen worden eigendom van de boer en ook het plaatsen gebeurd voor de boer kosteloos. Wel is het de bedoeling dat de boer deze ook daadwerkelijk gaat bedienen. Het waterschap gaat de boeren hierbij begeleiden.

Bediening

De ervaring van Toon Loonen met het bedienen van de stuwen in het verleden is niet zo positief: “Deze was nogal ingewikkeld opgezet. In meetputjes moest ik regelmatig het grondwaterpeil gaan meten. Dit kostte nogal wat administratieve rompslomp. Ook zijn enkele van deze putjes nu al kapot”.  Hij bedient zijn stuwen nu op een praktische manier. “Ik heb de stuwen altijd hoog staan, alleen als ik de grond wil bewerken of ga oogsten zet ik deze laag. En natuurlijk bij zeer nat weer bij dreigende natschade staan ze laag. In de praktijk zet ik de stuwtjes dus maar enkele keren per jaar op een andere stand.” Volgens Marcel Reiniers is dat nu ook juist de bedoeling van het waterschap. “De bediening van de stuw moet simpel zijn en mag van de boer niet veel tijd vergen. We zijn er nu over aan het ‘broeden’ hoe we de boer zo goed mogelijk kunnen faciliteren om de bediening weinig werk te laten kosten.”

Eerste resultaten

De eerste resultaten van de bedrijfsbezoeken zijn positief. De waterschappers zijn nu zo’n 2 à 3 weken op pad. Zo’n 80% van boeren vindt het prima om één of meer stuwen in hun perceelsloten te plaatsen. Ook zijn ze bereid deze te gaan bedienen. Het is nu nog te vroeg om conclusies te trekken. Het project ‘Stuwende Kracht’ lijkt zijn vruchten echter af te werpen. Een eerste resultaat waar Waterschap Peel en Maasvallei, de LLTB en de provincie Limburg blij mee zijn.

Agrariër Toon Loonen in gesprek met waterschapper Marcel Reiniers