De stuwende kracht: Water langer vasthouden in ieders belang

Snelle afvoer van water leidt tot onnodige verdroging van landbouwgrond. Dat geldt zeker voor het relatief hoog gelegen Limburg. Water langer vasthouden, betekent minder verdroging van landbouwgrond en minder aantasting van natuurgebied. Waterschap Peel en Maasvallei biedt agrariërs en tuinders met stuwtjes in sloten meer mogelijkheden om regenwater vast te houden. Met als belangrijkste voordeel: minder beregenen, dalende inzet van arbeid en besparing op bemestingskosten.

Het vasthouden van water begint al in de haarvaten van het afvoersysteem: de boerensloot. Het is juist om die reden dat in Limburg de afgelopen jaren honderden stuwen zijn geplaatst in boerensloten. Waterschap Peel en Maasvallei gaat door met die aanpak, in de vorm van het project ‘De stuwende kracht’. “Er zullen de komende jaren nog honderden stuwen volgen”, zegt dagelijks bestuurslid van waterschap Peel en Maasvallei Jan Classens. “Plaatsing van stuwen past ook naadloos in het streven naar het Nieuw Limburgs Peil: een nieuw waterpeil dat de belangen van de landbouw respecteert en tegelijkertijd meer kansen biedt aan natuur”, voegt hij toe. Waterschap Peel en Maasvallei plaatst de stuwen op strategische plaatsen, de betrokken agrariërs zijn vervolgens baas. In een periode van overvloedige regenval zetten grondgebruikers de stuw open en kan het water wegvloeien. “Maar vaak zal dat niet nodig zijn. In veruit de meeste gevallen hebben agrariërs en tuinders immers juist baat bij een hoog peil in de sloot”, aldus Classens. De bediening vergt weinig extra werk: een stuw kan soms jaren permanent hoog staan. Een hoog peil betekent een goede vochtvoorziening van het gewas, en daarmee een minimale inzet van beregeningsapparatuur.

Andere wijze van waterbeheer

In de loop der tijd zijn waterschappen en agrariërs anders gaan denken over de wijze van waterbeheer. De paradox in de oude manier van waterbeheer: in de winter zoveel mogelijk water afvoeren, om vervolgens in de zomer kunstmatig weer water te moeten aanvoeren. Dat systeem jaagt op de eerste plaats agrariërs op kosten. Jan Classens: “Beregening is een duur, en bovenal een arbeidsintensief proces. En afvoer van grote hoeveelheden water in betrekkelijk korte tijd heeft nog een ander, belangrijk nadeel. Het trekt een zware wissel op het achterliggende stelsel van sloten, beken en rivieren. Dat leidt in toenemende mate tot problemen: beken en rivieren treden buiten hun oevers en kunnen vervolgens grote financiële schade berokkenen. En bovenmatige afvoer van water leidt ook tot vochttekorten. Met verdroging en schade als gevolg.” Het nieuwe credo is dus: water langer vasthouden dus. En dit kan op verschillende manieren. Een daarvan is het plaatsen van stuwen in boerensloten.

Minimale bediening

In de praktijk vraagt de bediening van een stuw weinig tijd. Alleen tijdens extreem natte omstandigheden moet het peil voor enkele dagen verlaagd worden, bijvoorbeeld om natschade te voorkomen of bewerking van het land mogelijk te maken. Wel vergt de bediening van de stuw overleg. Overleg bijvoorbeeld met mogelijke andere grondgebruikers in de buurt. Een boerensloot kan immers de afvoer van verschillende percelen verzorgen. De hoogte van het slootpeil moet afgestemd zijn op het laagstliggend perceel. Waterschap Peel en Maasvallei begeleidt gebruikers van stuwen daarin. “Tenminste eenmaal per jaar bezoeken wij de betrokken agrariërs en tuinders om kennis en ervaringen uit te wisselen. Want water langer vasthouden is in ieders belang. In het belang van landbouw én natuur. En in het belang van agrariërs én burgers”, sluit Classens af. 

Nieuwe aanpak waterbeheer met Nieuw Limburgs Peil

Samen aan de slag om het grond- en oppervlaktewater in 2015 op het juiste peil te krijgen. Met Nieuw Limburgs Peil gaan we verdroging van natuur en landbouw tegen. Hiervoor zijn de gewenste hoogste en laagste grondwaterstand in beeld gebracht en worden haalbare, betaalbare maatregelen uitgevoerd om het gewenste waterpeil te behalen. “Nieuw Limburgs Peil respecteert de belangen van de landbouw en biedt tegelijkertijd meer kansen aan de natuur,” aldus Jan Classens, dagelijks bestuurslid van waterschap Peel en Maasvallei. Het resultaat: waterpeil afgestemd op de functies in het gebied en een meer evenwichtige waterhuishouding.