Op het moment kent Nederland een extreem droge voorjaarssituatie. Gemiddeld is er sprake van een neerslagtekort van zo'n 10 0mm sinds het begin van het groeiseizoen (1 april). Dat wil zeggen dat de verdamping van landbouwgewassen, natuurgebieden, tuinen etc. samen ca.100 mm meer is dan er aan vocht via de regen in de bodem bijgekomen is. Voor ons beheersgebied is het beeld vergelijkbaar met het landelijke beeld.
Toch levert de droogtesituatie op dit moment nog geen grote problemen op, hoewel de situatie langzaam aan kritischer wordt. De in de winter opgebouwde vochtvoorraad in de bodem raakt uitgeput en veel boeren gaan over op beregening van hun gewassen. Het water voor die beregening halen de boeren uit een put of uit de beek. In dat laatste geval kunnen er problemen ontstaan omdat de afvoer van de beken in de loop van de zomer steeds kleiner wordt. Het gevaar bestaat dan dat in combinatie met veel onttrekkingen uit de beek, sommige beken droog kunnen vallen met ernstige schade voor de waternatuur en mogelijk ook voor de volksgezondheid. Zo kan bijvoorbeeld botulisme of blauwalg de kop op steken in het nagenoeg stilstaande en opgewarmde water.
Het waterschap beschikt over een Bestrijdingsplan Droogte. Daarin beschrijven wij wat we doen tijdens extreme droogte. De ernst van de droogte beoordelen wij op basis van de actuele afvoer van onze beken die wij voortdurend in de gaten houden. Met name als de beekafvoer lager is dan de zgn,. basisafvoer zijn wij alert. De basisafvoer is de afvoer van een beek als deze in rust is en niet gevoed wordt door neerslag. Als deze afvoer onderschreden wordt dreigt droogval.
Op het moment dat één van de beken onder de basisafvoer zakt, treedt het bestrijdingsplan in werking. Wij zijn dan extra waakzaam. Als meer dan 15% van de beken onder basisafvoer zakt gaan wij maatregelen nemen in de vorm van het nog langer vasthouden van water en het kritisch verdelen van het beschikbare water over het gebied. Er wordt dan ook een Actiecentrum Droogte ingesteld binnen het waterschap. Pas als meer dan 50% van onze beken een lagere afvoer dan de basisafvoer heeft, gaan wij over tot het instellen van een algeheel onttrekkingsverbod uit de beken.
In onderstaande figuur staan de actuele afvoeren van een 16-tal beken weergegeven. Op dit moment heeft ca. 30% van deze beken een kritische afvoer. Op grond hiervan hebben we deze week dan ook Het ActieCentrum Droogte ingesteld en bekijken we momenteel welke extra maatregelen nog mogelijk zijn om meer water vast te houden en het beschikbare water beter te verdelen.
Het waterschap houdt de komende tijd de situatie scherp in de gaten. Daarnaast houden wij het water zoveel mogelijk vast in de beken door stuwen dicht te zetten en met gemalen zoveel mogelijk water vanuit de Maas via de kanalen naar de beken toe te voeren. Deze maatregelen zijn nodig om te zorgen voor voldoende water en een goede verdeling van het water.
De weersvooruitzichten voor de korte en langere termijn voorspellen wel enige regen van betekenis. Op dit moment wordt een neerslaghoeveelheid van 10-20 mm verwacht voor de komende week. Deze hoeveelheid zorgt er wel voor dat de beregeningsbehoefte voor poot- en zaaigoed wat beperkt wordt, maar zorgt er ook voor dat het vochttekort op de andere percelen blijft toenemen de komende dagen; een volgroeid gewas heeft zo'n 25-30 mm water nodig voor zijn verdamping. Omdat de temperaturen gaan zakken en er nog niet overal beregend wordt, verwachten wij dat de beekafvoeren niet snel verder zullen zakken. Voor deze week gaan wij er dan ook niet vanuit dat we genoodzaakt zullen zijn om een onttrekkingsverbod uit de beken te moeten instellen. Als het de komende weken echter weer één tot enkele weken droog blijft, dan zal er waarschijnlijk snel wèl een onttrekkingsverbod uitgevaardigd moeten worden.
